De onervarenen

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
RomanRoman
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Joke van Leeuwen
Uitgeverij: 
Querido, 2017
ISBN: 
978 90 214 0446 2

Odile is het dochtertje van een ongehuwde moeder en groeit op “in een vochtige kamer”… Gelukkig kan ze één keer per week boeken gaan lezen in de winkelbibliotheek van meneer Vanneste. Er komt een processie voorbij en moeder maakt zich zo boos om het bijgeloof van de mensen die “botten van op het kerkhof” ronddragen in een met goud beslagen kist, dat ze in haar kamizool en al roepend “dwars door de stoet” gaat lopen. Ze wordt opgesloten in een krankzinnigengesticht. Gelukkig komt Odile op de kermis Kobe tegen, een kleine boer, en vermits ze de huur van het kamertje niet kan betalen, stelt ze voor bij hem het huishouden te komen doen. “Al na de eerste week lagen ze samen in de bedstee.”

Odile is verstandig en ze leert lezen en schrijven. Koben is maar een pachter en als ze de boerderij moeten verlaten, besluiten ze gevolg te geven aan de reclame die “De Maatschappij voor overzeese volksplanting” maakt en naar een land overzee te vertrekken met een zeilschip, want ginder krijgen ze een stuk land en een huis en hier hebben ze geen toekomst meer. Ze laden de bezittingen die ze ginder nodig hebben in een kist, verkopen de rest aan een opkoper en met moeder - die ondertussen uit het gesticht ontslagen is - en nog 50 andere landverhuizers, vertrekken ze naar dat beloofde land, ergens in het Zuiden aan de andere kant van de Oceaan. Daar worden ze niet met open armen ontvangen en staan “verweesd” op de kade, waarna de ontgoochelingen zich opstapelen: ze hebben blijkbaar voor de verkeerde Maatschappij gekozen. De man van de Maatschappij verdwijnt, de beloofde “akkers” blijken gewoon wat platgebrand bos dat vol stenen zit, het “dorp” een 8 schamele hutten… Koben ontwikkelt eigenaardig messiaans-gelovig gedrag en neemt de leiding van de kolonie in handen… Gelukkig is moeder er ook nog die met haar scherp inzicht en onconventioneel gedrag boven het noodlot- scenario uitstijgt.

Volgt de ene ongelooflijk harde, wrede, onafwendbare gebeurtenis na de andere. Een blind kind moet achtergelaten worden. Een man wordt doodgeslagen in een ruzie over de grootte van stuk grond…

Deze geschiedenis van landverhuizers van bij ons in een voorbije eeuw, en in vergelijking met de huidige vluchtelingencrisis, zou stof kunnen zijn voor een indrukwekkende roman. Maar de schrijfster heeft er voor gekozen het gebeuren niet ergens (in een context) te plaatsen, het verhaal dus in een soort waas te laten verlopen. Tevens vertelt ze met vele, korte zinnetjes, met als motor een somber noodlot waardoor niemand bewust lijkt te handelen; daden ontstaan uit noodzaak, uit omstandigheden, uit de daden van anderen, als gevolg van bedrog, van religieuze obsessie, … waarbij de betrokkenen geen echte keuze maken, maar enkel “toevallige aanwezigen” zijn.
Buiten “de moeder” die bijzonder is - anders, levendig, een beetje gek en onvoorspelbaar - raken de personages je niet. Zelfs Odile krijgt geen vorm, je voelt als lezer nergens echt mee met haar vanuit haarzelf. De personages blijven vaag, zonder duidelijke persoonlijkheid, ze denken niet na, je krijgt als lezer enkel hun handelingen mee, die misschien het gevolg zijn van dat denken. Ze lachen nooit, weten blijkbaar niet wat humor is, ze reageren vreemd, als in een mist, op wat anderen doen, op wat er gebeurt. En je verbaast je bijgevolg over wat ze dan plots wél doen, want je weet niet hoe ze daartoe gekomen zijn.

Dit is ook geen echte roman geworden maar naar toon en vorm eigenlijk een jeugdverhaal.

 

V De Raeymaeker