Zoo Humain. De blijde terugkeer van de barbaar.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Chokri Ben Chikha
Uitgeverij: 
Lannoo Campus, 2017
ISBN: 
978 94 014 2886 6

Tot zijn eigen verbazing wordt de schrijver, Chokri Ben Chikha, ontboden bij de minister-president. Die weet blijkbaar niet meer wat hij moet doen bij de huidige situatie van moeilijke integratie van inwijkelingen en de groeiende vrees voor - en afkeer van diezelfde inwijkelingen door de Vlaamse goegemeente, onder invloed van aanslagen wereldwijd en het almaar herhaalde samengaan van het woord islam en terrorist. Iets wat de minister-president als “het schisma in onze straten” omschrijft. De integratiepolitiek is mislukt of loopt tenminste erg mank. Het mooie idee van een multiculturele samenleving doet het hem ook niet. “Hoe is het zo ver gekomen?”, (ver)zucht hij.  Vandaar dat hij zich wendt tot de “Knuffeltunesiër van Vlaanderen” (zoals de schrijver zichzelf bestempelt) , want “hij kent beide kampen.”

Voor hij het zelf goed beseft, heeft de schrijver toegestemd; want hij weet dat hij zijn hele leven met niets anders bezig geweest is dan de sociaalculturele kloof tussen de gemeenschappen. Hij belooft een “onderbouwd dossier, een rapport met aanbevelingen en een “toolbox”.
Dat resulteert uiteindelijk in een lijst met actiepunten die 25 pagina’s beslaat. Maar enkel na zich wekenlang, maandenlang op zijn zolderkamertje teruggetrokken te hebben, na een zeer moeilijk, zelfs pijnlijk proces van denken, zoeken, praten, lezen, schrijven, peilen naar de kern van het waarom, de kern van het probleem ontdekken in het kluwen van feiten, meningen, stellingen, standpunten, maatregelen, zijn eigen overtuiging en inzicht, het verleden.

Het meer nuchtere denken, het ploeterend zoeken, het “rapport” zelf, wordt in dit boek in het grijs gedrukt en “op zijn kant” weergegeven.
Het andere, “gewone” deel, is een kroniek van dat zoeken, terug peinzen aan zijn eigen verleden, (wat stukken kleurrijke autobiografie oplevert – maar die  het toch nog als “anders” beschouwd worden dan van een volbloed Vlaamse schrijver - in taal, uitdrukking, denken, met een betere kennis van “ons” cultureel erfgoed dan de meeste Vlamingen - want zijn vader en moeder kwamen immers uit Tunesië…); een vertelling uit het eigen leven, zijn kijk op het wereldgebeuren, vele faits-divers,  een weergave van wat hij ontdekt, van de initiatieven die hij neemt in de loop van zijn leven (voorstellingen als 'De leeuw van Vlaanderen', 'Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen' enz.) én van zijn huidige zoektocht.

Zo komt hij – onder andere - terecht bij de wereldtentoonstelling van 1913 waar Carl Hagenbeck een tentoonstelling organiseert, de “Village Sénégalais” een “zoo humain”, een “menselijke zoo”, waar het publiek kan “mensjes bekijken”, een mensentuin: “een bende wilde mannen, vrouwen en kinderen staat daar te zingen en te dansen” – wat een ongelooflijk succes kent. Zelfs “beeldend kunstenaar Guillaume Charlier en zijn sociaal geëngageerde vriend Cyriel Buysse (..) waren serieus onder de indruk van een hoogzwangere Senegalese vrouw.”die onder grote belangstelling tijdens de voorstelling bevalt…”

Ongelooflijk voor ons, maar toch niet een ding enkel uit het verleden, stelt Chokri, want die “ander”, die inwijkelingen, worden vandaag nog altijd beschouwd als “barbaren”, “primitieve apen die nood hebben aan (onze) beschaving, manieren en waarden.”
Inburgering en integratiepolitiek, het willen integreren en tegelijk opsluiten, loopt vast in hokjesdenken,  leiden tot stereotypering en clichés, helpen het samenleven niet vooruit.

Hij gaat ook zij licht opsteken bij de Zuid-Afrikaanse waarheidscommissie die stelt: “Beter dan gerechtigheid in de vorm van vergelding is gerechtigheid die tot verzoening leidt.“ (Desmond Tutu). Amnestie in ruil voor waarheid, dus.
Hij organiseert ook twee keer een waarheidscommissie - één in Gent en één in Antwerpen – om de rol van het “zoöisme” in onze maatschappij te onderzoeken en duidelijk te maken.

Het is een ongewoon boek geworden, want de  auteur heeft alle mogelijke middelen ingezet om zich uit te spreken: foto’s, bedenkingen, autobiografie, scherpe duiding, humor, verslagen, stukken uit zijn theater, een soort dagboek. Van een authentieke, onrustige, zoekende, geëngageerde, talentvolle mens, kunstenaar en schrijver.

“Alleen een absolute omwenteling kan de kooien openbreken en onze samenleving van het virus extremisme en zijn kleine broer populisme genezen. We hebben een culturele transformatie nodig die wakker schudt, die stimuleert tot kritisch zijn ( ….) daarom moet de omwenteling starten in het onderwijs.
Vernietig (onder andere) de verzuiling. Kies voor een enkel onderwijsnet en rijk de leerlingen onderricht aan in vrijzinnigheid en de vijf wereldgodsdiensten. Het moet legitiem worden, verschillende identiteiten te hebben, vragen te stellen, stereotypen te ontmaskeren.“

 

V De Raeymaeker

 

Koop dit boek met korting en gratis verzending online op de Lannoo-shop.

zie https://www.lannoo.be/nl/vrijewoord