Van cohousing tot volkstuin.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Gerard Hautekeur
Uitgeverij: 
Epo, 2017
ISBN: 
978 94 6267 094 5

Dit boek is een reis doorheen de werking van Samenlevingsopbouw Vlaanderen en blikt ook over de landsgrenzen heen om te bekijken hoe soortgelijke initiatieven daar functioneren. Het project bestaat al sinds de prille jaren '70 van vorige eeuw en werd oorspronkelijk opgericht om buurtwerking en kleinschalige burgerinitiatieven te ondersteunen. De werking wordt gefinancierd door zowel de regionale overheden als de lokale, en ook het federaal bestel geeft ruggensteun aan het project dat in Vlaanderen ruim 300 personeelsleden in dienst heeft.

In de loop van de voorbije decennia is de opdracht ervan fel verruimd en wordt er volop geëxperimenteerd met nieuwe organisatievormen waar zelfbestuur en wijkorganisatie – maar toch vooral de onderlinge betrokkenheid en wederkerigheid tussen burgers – centraal staat. Want je brengt mensen inderdaad niet in beweging door erop te wijzen wat ze allemaal te verliezen hebben, maar wél door te focussen op wat ze als lokale gemeenschap erbij winnen door hun leven anders te organiseren op het vlak van voedsel, energie, wonen, afval en transport. Dergelijke acties scheppen vertrouwen en verbondenheid.

Het uitgangspunt en de bestaansreden van Samenlevingsopbouw zijn de noden van maatschappelijk kwetsbare groepen en dat zijn dan ook de projecten die in dit boek uitvoerig worden voorgesteld. In zes kloeke hoofdstukken met als titels 'Stadslandbouw', 'Gezonde en duurzame voeding', 'Wonen op maat', 'Weerwerk', 'Van volkstuin naar buurteconomie' en 'Energie voor iedereen' beschrijft de auteur waar en hoe Samenlevingsopbouw in Vlaanderen werkt aan het introduceren van alternatieve economische modellen.

Op zoek naar voorbeelden legde de auteur veel bezoeken af, interviewt hij hoofdrolspelers, bevoorrechte getuigen en experts, maar aarzelt hij ook niet om bedenkingen en vragen te formuleren. Zo komt hij terecht in een volkstuin in Zellik, maar ook in het Gentse Rabot waar hij stadslandbouwers, sociale kruideniers en gebruikers van de Torekes, een complementaire munt, ontmoet.

In Limburg stapt hij het Sociaal Distributieplatform Depot Margot binnen, aan de Gentse Dampoort bestudeert hij een rollend noodkoopfonds dat samen met het team van Community Land Trust werd uitgedokterd. In Molenbeek bezoekt hij het buurthuis Bonnevie dat samen met Casablanco, een sociaal-economiebedrijf, aan woningrenovatie doet en in Antwerpen trekt hij naar de coöperatie Collectief Goed die samenwerkt met sociale huisvestingsmaatschappij De Ideale Woning. En zo gaat hij maar verder. Zijn excursies beperken zich niet tot Nederlandstalig België, want in dit boek staan ook verwijzingen naar buitenlandse voorbeelden.

Zo schrijft hij hier over het DORV-centrum in Barnem, een Duits dorp, waar - zoals op vele plaatsen - kleine winkels hun deuren moesten sluiten omdat grote winkelketens er zich kwamen vestigen waardoor ze onrendabel werden. DORV-centra zijn daarop een antwoord. Bovendien zorgen deze voor een combinatie van duurzaam winkelen en diensten op maat van het dorp. Dit nieuwe concept van buurtkruideniers op maat van het dorp heeft de Vlaams Brabantse gemeente Bierbeek geïnspireerd om een sociale kruidenier te openen.

Volgens Hautekeur kunnen coöperatieve vennootschappen met een sociaal oogmerk een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van de nieuwe economie. Hij beschrijft uitvoerig de Brusselse coöperatie LivingStones die via een vernuftig netwerk sociale verhuurkantoren, maar ook initiatieven tot het aankopen en renoveren van panden, met elkaar weet te verbinden.

Hautekeur behandelt in zijn boek verder nog wat er hier ter lande gesteund door Samenlevingsopbouw allemaal leeft “van onderuit”, maar hij waarschuwt geregeld ook voor de mogelijke gevaren die het systeem inhoudt: "Het kan immers nooit de bedoeling zijn dat de coöperatie wordt gebruikt om de welvaartsstaat af te bouwen, noch om de leemte van een terugtredende overheid te compenseren”.

De auteur haalt hiermee fel uit naar de werking van het Vlaams Overleg Sociale Economie. Want als je de invulling van 'sociale economie' vergelijkt met bijvoorbeeld een land als Frankrijk, dan blijkt duidelijk dat wij in België – en zeker in het noorden van het land – geneigd zijn om het begrip eerder beperkt te omschrijven". Er is in de toekomst dus een meer ambitieuze aanpak nodig als we een voorbeeld willen creëren van een nieuwe samenleving en nieuwe economie die in alle eerlijkheid evenwaardig en in symbiose bij het reguliere systeem kan aansluiten.

Het boek is niet echt geschikt voor een ruim lezerspubliek. Maar voor beleidsmakers in de materie en voor educatieve medewerkers actief binnen dergelijke projecten, kan ik het zeker en vast aanraden.

 

Leo De Ley

 

€ 22,50

 

HVV-leden kopen met korting deze titel, zie

http://www.epo.be/HVV/