Goede bedoelingen. De onvoorziene gevolgen van internationale noodhulp.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Marie Louise Schipper
Uitgeverij: 
Balans, 2017
ISBN: 
9789460037603

Biafra. Het is een plaatsnaam die ook bij de -50-jarigen geassocieerd wordt met hongersnood. Voor onze generatie is het een beetje ongelukkig uitgedrukt om deze ‘de moeder aller hongersnoden’ te noemen. Het was immers de eerste hongersnood die via TV de huiskamers binnenkwam: Biafra werd synoniem voor kinderleed.

De regio was van mei ’67 tot januari ’70 een onafhankelijke staat in Nigeria. De Igbo, christenen uit Zuidoost-Nigeria werden bij duizenden vermoord als gevolg van een tribale machtsstrijd tussen politieke elites. Ongeveer een half à twee miljoen Biafranen zijn door moord of door ontbering omgekomen. De genocide werd echter nooit internationaal erkend.

Journaliste Marie Louise Schipper verdiepte zich in het verhaal van 10 Biafraanse kinderen die door  Nederland opgevangen werden om een medische behandeling te ondergaan en aan te sterken. In haar boek brengt ze verslag uit over hoe de selectie gebeurde, hoe de kinderen het in Nederland stelden en hoe het hen uiteindelijk verging.

De titel van het boek zegt veel, zoniet alles. De initiatiefnemers werden hoofdzakelijk geïnspireerd door de opvatting’ Red je een kind, dan red je de wereld’. Niet praten dus, maar doen.
Bij het lezen volgt echter al snel het inzicht dat goede bedoelingen ook een schrijnende keerzijde kunnen hebben. Anderzijds wordt ook duidelijk dat de intenties van de hulpverleners niet steeds 100% zuiver waren.

De eerste hoofdstukken vertellen ons het verhaal achter de beelden, en maken het verwerpelijk mechanisme achter elke hongersnood duidelijk: honger als middel om de tegenpartij op de knieën te krijgen. In Nigeria stonden Ojukwu, luitenant-kolonel van het federale leger en Gowon, luitenant-kolonel van de Hausa-militairen , tegenover elkaar. Ze kenden elkaar goed, hadden nog samengewerkt en waren leeftijdsgenoten. De levens van miljoenen mensen lagen in handen van deze twee dertigers.

Het volledige verhaal achter de catastrofe is complex, de schrijfster schetst slechts de grote lijnen. Dat is niettemin voldoende, want waar het haar om te doen is, is het verhaal van de 10 kinderen. En op dat vlak is het geslaagd: de journaliste slaagde erin verschillende rechtstreeks betrokkenen terug te vinden en te ontmoeten. Niet gemakkelijk: we zijn immers 50 jaar later. In Nederland ontmoet ze Chuck en Joy, hun verwantschap met hun land van herkomst is kleiner dan met het land waar ze opgevangen werden. Haar zoektocht bracht haar ook naar Nigeria. Met behulp van Edlyne Anugwom, socioloog en antropoloog aan de universiteit van Nsukka én zelf Biafra-kind slaagt ze erin om twee teruggekeerde kinderen te vinden. 

Het boek leest vlot en gaandeweg raakt men gegrepen door de persoonlijke verhalen. Het doet eveneens nadenken over de problematiek die momenteel ook actueel is: kan men kinderen terugsturen die hier opgegroeid zijn?

Ontroerend is ook te lezen hoe de Nederlandse families die de kinderen in hun eigen gezin hebben opgevangen, emotioneel betrokken raken. Zelfs 50 jaar later wellen de emoties nog op.

Na haar dankwoord licht de schrijfster ook haar bronnen toe. Interessant hierbij is om te weten dat ze zich verdiepte in het werk van Bernard Kouchner, voormalig Frans minister van Volksgezondheid.

Kouchner vertrok als arts naar Biafra, waar hij in gewetensnood raakte. Dat zette hem ertoe aan om in 1971 Médecins Sans Frontières op te richten… omdat lijden niet aan grenzen gebonden is.

 

 

Sophia De Wolf