Gewone deugden. Samenhang in een verdeelde wereld.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Michael Grant Ignatieff
Uitgeverij: 
Cossee, Amsterdam, 2017
ISBN: 
9789059367623

Michael Grant Ignatieff, geboren in Toronto in 1947, is romanschrijver, essayist en voormalig politicus.
Hij was Hoogleraar aan Harvard en is thans directeur aan de Central European University in Boedapest.

De auteur begint zijn inleiding met achtergrondinformatie over de mondialisering van de ethiek en het heersende onbehagen daarover. Zijn boek is gericht naar al wie geïnteresseerd is in een materie die eigenlijk ook iedereen onder ons erg aanbelangt.  Het is bovendien vlot en boeiend geschreven: Ignatieff weet donders goed waarover hij het heeft en kan het ook goed verwoorden.

Een vierkoppige ploeg, waaronder de auteur, begon in 2013 een zoektocht met een ontdekkingsreis gespreid over vier continenten. Zij voerden vooreerst gesprekken met deskundigen op allerlei gebieden: academici, rechters, journalisten en politici. Dat waren allen bereisde partners, bekend met de te onderzoeken materie. In de praktijk echter stonden deze “specialisten” vér af van de werkelijkheid in hun eigen sloppenwijken. Het werd dus ook voor hen een openbaring… 
Om de echte problemen te begrijpen werden ter plaatse ook gewone mensen uitgebreid bevraagd.  Zij staan er immers middenin.

Vooraleer de reis aan te vatten, roept de schrijver de geschiedenis van de ethiek op, de evoluties daarvan doorheen de tijd en de verworvenheden en tekortkomingen tot nog toe.
Hij benadrukt dat mondiale ethiek een zaak moet zijn voor discussie, met universele waarden als inzet.  In zijn boek draait het om de zogenaamde “gewone deugden” zoals vertrouwen, tolerantie, verzoening en veerkracht. Met “gewoon” bedoelt Ignatieff reflexmatig en onbewust, niet doelbewust en rationeel verantwoord. Iets wat door ervaring verworven is en (dus) niet het uiten van een moreel oordeel of een zorgvuldige afweging.

Ethiek gaat natuurlijk uit van enige algemene morele principes, zoals onder andere “niet doden”, “niet stelen”, “geen incest plegen”. Maar deze principes geven nog niet aan hoe alledaagse keuzes moeten worden gemaakt.  Het normatieve uitgangspunt van morele gelijkwaardigheid van mensen is nieuw in de lange geschiedenis van de mondialisering.  Het leven kan je eigenlijk zien als één lange poging om zichzelf in morele termen te rechtvaardigen en te verklaren tegenover zijn naasten.
De term “moreel besturingssysteem” wordt figuurlijk gebruikt om recht te doen aan het stilzwijgende, impliciete karakter van de gewone deugden. Dat creëert een publiek normbesef. Het zo goed mogelijk in praktijk brengen van de gewone deugden, beschouwt Ignatieff als de essentie én als doel van een mensenleven. De gewone deugden zijn ook voortdurend in strijd met de gewone ondeugden, zoals hebzucht, begeerte, afgunst en haat.

De auteur bezocht achtereenvolgens verschillende wijken: Jackson Heights in New York, bepaalde wijken in Los Angeles, Bosnië (oorlog en verzoening?), Rio de Janeiro, Myanmar, Fukushima (nucleaire ramp) en Zuid-Afrika. Hij bespreekt indringend en in detail de aldaar bestaande “ergerniswekkende” toestanden én doet ook suggesties tot verbetering ervan.

Ignatieff bekent tevens kleur, via de stelling dat de gewone deugden het meest gebaat zijn met liberale democratische instituties. Maar hij ziet verder geen garanties, van welke aard ook  We moeten dus de telkens zich herhalende strijd blijven voeren door meer en meer volgens de “gewone deugden” te gaan leven.

Ik kan het boek ten volle aanbevelen aan al onze humanistische vrienden.

 

Willy Raats