Geluk van het genoeg. Pleidooi voor soberheid.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Pierre Rabhi
Uitgeverij: 
Marmer, 2018
ISBN: 
9789460683848

Werken we om te leven, of leven we om te werken? Op deze - ons allen welbekende - vraag zullen we grotendeels unaniem hetzelfde aanvaardbare antwoord geven. Nochtans zijn we allen onontkoombaar slachtoffer van een arrogante en totalitaire moderniteit die, onder het voorwendsel van het verbeteren van de levensomstandigheden van iedereen, ons tot een soort slaaf heeft gereduceerd. Dat is gekomen door simpelweg geld als maatstaf voor rijkdom te nemen, en daardoor de ergste vorm van wereldwijde ongelijkheid in te voeren, en ten tweede door de kloktijd in te voeren waardoor voortaan traagheid als luiheid wordt aanzien. Dit is althans de stelling van Pierre Rabhi, een Franse, van oorsprong Algerijnse schrijver, denker en landbouwer.

In het begin van het boek schetst Rabhi  hoe we ongemerkt naar onze toestand van ‘vrijwillige knechting’ en ‘ballingschap’ zijn gekomen. Hij heeft zonder twijfel gelijk: we plegen roofbouw op de aarde, het aantal burnouts en stress stijgen schrikbarend. Maar af en toe verliest hij eventjes de pedalen. Dat blijkt uit zijn woordkeuze: “het gevangenisachtige karakter van het systeem”, “ons tiranniek geloof in de wetenschap” en uit overdrijvingen zoals: “Onze neiging om de rationaliteit te beschouwen als de enige manier om de werkelijkheid te begrijpen zonder risico van vergissing en al de rest als obscurantisme en bijgeloof” of “we zijn geteisterd door de liefde voor het geld”.

Wat hij vertelt, klinkt niet nieuw in de oren. We hebben het allemaal al elders gelezen. Geld was oorspronkelijk een ruilmiddel, inmiddels is het ontaard in iets waar je slapend rijk kunt mee worden. Bijgevolg moeten we tijd winnen en mogen we vooral geen tijd verliezen! Zelfs degenen die het beseffen en die de gevestigde orde verwerpen, zijn gedoemd om mee te doen door middel van de dagelijkse handelingen en bezigheden. Pierre Rabhi geeft toe dat er vaak ook maar beperkte coherentie is tussen ons diepste streven en onze gedragingen. Hij neemt bijvoorbeeld zélf het vliegtuig om de agro-ecologie te promoten. Hij roept in dit boek evenwel op om ons coherent te gedragen en het belang van kleine oplossingen niet te bagatelliseren (bijvoorbeeld korte keten, minder het vliegtuig nemen, trager en duurzamer reizen). Deze zijn verre van onbetekenend en dragen bij aan het opbouwen van een wereld waar steeds meer individuen naar verlangen.

In de laatste twee hoofdstukken behandelt hij de oplossingen: gematigdheid en het geluk van het genoeg. Hoe kan je je openlijk verzetten tegen buitensporige consumptie? Hoe kan je van je leven een meesterwerk maken, geïnspireerd door een levendig en actief humanisme met gematigdheid als levenskunst? Het antwoord ligt gedeeltelijk in vrijwillige zelfbeperking - met als gevolg noodzakelijkerwijs rechtvaardigheid. Hierbij horen: een eerlijker positie van de vrouw en het meer waarderen van ouderen, het anders opvoeden van kinderen, een respectvolle verhouding ten aanzien van de natuur. Dan moet je dus ook de overtuiging dat je enkel meetelt als je een ‘homo economicus’ bent, met andere woorden wanneer je produceert en consumeert, loslaten.

Rabhi klaagt enkele interessante en te onthouden mechanismen aan, maar is ook verheugd om vast te stellen dat er op natuurlijke wijze initiatieven opbloeien, gestart door mensen die streven naar een sober leven en die humanisme, mededogen, solidariteit, gelijkheid, enz. hoog in het vaandel dragen.

Pierre Rabhi vertelt in dit boek ook zijn eigen levensverhaal. Bewonderenswaardig. Echter meer dan waarschijnlijk onhaalbaar voor zelfs de gemotiveerden, en vrij ondenkbaar ook dat de grote meerderheid hiervoor te vinden zou zijn. Toch blijkt Rabhi een onverbeterlijke optimist te zijn. Felle protesten en rebellie wijst hij af, maar hij prijst hiermee zeker geen passiviteit aan. Hij stelt zich echter evenmin tevreden met het maken van algemene beschouwingen. Zo richtte hij het schenkingsfonds Pierre Rabhi op. Het boek eindigt met een annex waarin een aantal initiatieven opgesomd en kort voorgesteld worden.

Dit boek lezen is geen tijdverlies. Wie er gevoelig voor is, zal ongetwijfeld misschien tijdelijk of zelfs definitief zijn gedrag aanpassen. We worden er hier in ieder geval nog eens op gewezen dat het echt wel noodzakelijk is dat we van koers veranderen. Mens en natuur moet in het middelpunt van de aandacht gezet worden, de economie en haar middelen slechts ten dienste gesteld. Al was het maar om te ‘slagen’ in het leven. Het goede leven, welteverstaan.

Sophia De Wolf