Duitsland. De macht van Merkel.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Dirk Rochtus
Uitgeverij: 
Vrijdag, Antwerpen 2017
ISBN: 
978 94 6001 577 9

Wie met dit boek denkt een uitvoerig verhaal te kunnen lezen over de Duitse kanselier Angela Merkel, heeft een verkeerde keuze gemaakt. De foto van Merkel op de cover strookt niet met de inhoud. Wel is het een vlot geschreven boek dat in 294 bladzijden een uitstekend overzicht geeft van de geschiedenis van Duitsland in de laatste twee eeuwen.

Vanaf de beginbladzijden schetst Dirk Rochtus, hoofddocent aan de KULeuven, de historische context waarmee Duitse bewindvoerders constant rekening moeten houden. Het verhaal begint met Napoleon die een groot Frans Europa voor ogen had. Duitsland zou daarin de rol spelen van cultuurnatie met belangrijke schrijvers als Goethe en Schiller.
Het ging allemaal de verkeerde kant op met nog een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland rond 1870. De Duitsers overwonnen de Fransen bij Sedan maar de strijd bleef voortduren nadat de Duitsers Elzas en Lotharingen annexeerden.
De spanning tussen de twee landen bleef duren wegens het imperialisme dat de Duitsers nastreefden. Om daartegen te kunnen opboksen, sloot Frankrijk een ‘entente cordiale’ met Groot-Brittannië en de Britten gingen een conventie aan met Rusland. De meningsverschillen rond diverse gebieden bleven aanslepen tot in 1914 de moord plaatsgreep op aartshertog Franz Ferdinand van Oostenrijk-Hongarije. Het was de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog.
De nederlaag van Duitsland en de vernederende schuldenberg die moest worden opgehoest, leidde tot de opkomst van de extreem-nationalistische Nazipartij die uit was op wraak. Enkele jaren later begon Hitler de tweede Wereldoorlog.
Professor Rochtus doet al de details hiervan grondig uit de doeken in de eerste twee hoofdstukken van zijn boek.

In de wederopbouwjaren na de oorlog ontwikkelde Duitsland zich via de kanseliers als Adenauer, Brandt en Kohl naar zijn huidige rol van leidende macht: een democratisch sterk land dat streefde naar stabiliteit. Terwijl Duitsland zijn verwerpelijk verleden ontgroeide werd het nog geconfronteerd met de dramatische periode van de eenmaking, na de ineenstorting van de Sovjetmacht.

Veertig jaar lang was Duitsland in twee gedeeld en het was niét de meest logische stap om de ex-communistische staat weer in de schoot van het moederland op te nemen. Veel Oost-Duitsers hadden de democratie nooit gekend en konden zich moeilijk aanpassen in een Westerse liberalisme.

Met dit complex verleden wordt de huidige kanselier Angela Merkel constant geconfronteerd. In haar verhouding met Israël moet ze op eieren lopen omdat haar land veel te snel op antisemitisme uit het verleden wordt afgerekend. De historische bindingen met Oost-Europa blijven ook een rol spelen. Met Poetin ontwikkelde Merkel een relatie van verstandhouding, maar ook van kritiek wegens de mensenrechtenschendingen en de situatie in Oekraïne. Hetzelfde gebeurt met Turkije, dat enerzijds behoort tot de NAVO-alliantie, maar waar Erdogan een steeds dictatorialere religieus-islamitische koers vaart.   

Sinds de Eurocrisis, toen Griekenland dreigde af te haken om financiële redenen en Groot-Brittannië uit de EU stapte, speelt Merkel een steeds belangrijkere rol als centrale machtsfiguur in Europa. Met de verkiezing van Macron als president van Frankrijk kreeg ze er weer een volwaardige Europartner bij.
Wellicht het meest cruciale moment van haar kanselierschap kwam met de vluchtelingencrisis, toen ze door haar uitspraak ‘Wir schaffen das’ ogenschijnlijk de poorten open zette voor vluchtelingen uit alle windrichtingen. Ze kreeg bakken kritiek over haar heen, maar overleefde de crisis door het op een akkoord te gooien met de verfoeilijke Erdogan omtrent de opvang van vluchtelingen in Turkije.

Een nieuw probleem ontstond toen na 2000 de ultrarechtse oppositie de kop oprichtte. Al te lang had Duitsland alleen extreem links beschouwd als het grootste gevaar voor de democratie, hoewel dit linkse extremisme steeds uitging van een humanistische kern. Vreemd genoeg groeide na de val van de Muur het aantal neonazi’s in Duitsland. Groepen als Wiking-Jugend en het netwerk Blood & Honour werden verboden, maar met de partij AfD (Alternative für Deutschland) kwam het gevaarlijke uiterst rechtse gedachtengoed toch weer angstvallig dichtbij.

Wie belangstelling heeft voor de recente ontwikkelingen in Europa, met Duitsland als cruciale medespeler in ons werelddeel, krijgt met het boek van Dirk Rochtus een loepzuiver overzicht van alle hedendaagse problemen waarmee de EU, en vooral Duitsland, geconfronteerd worden.

 

Guido Kindt