De Afrikaanse Droom

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Carien Westerveld
Uitgeverij: 
De Bezige Bij, 2017
ISBN: 
978 90 234 6675 8

Naar aanleiding van de 3de millenniumwisseling maakte de The Financial Times de balans op van hoe het aan de voet van de 21ste eeuw gesteld was met de globale wereldeconomie. In een aantal artikelenreeksen analyseerden financiële experten en redacteurs toen de vooruitzichten per continent, waarbij het zwarte werelddeel een erg sombere prognose scoorde en grote internationale investeerders werd aangeraden niet langer en zeker niet onbezonnen in de Afrikaanse economie te investeren. Het fundamenteel gebrek aan betrouwbare democratieën en de ingeburgerde door de overheden gestimuleerde corruptie werd als voornaamste reden aangehaald om geen kapitaal meer te pompen in Afrika - omdat eventuele opbrengsten volgens de deskundigen niet langer kon worden gegarandeerd. Ook het Internationaal Monetair Fonds trad deze sombere voorspellingen bij en trok haar beloofde financiële donaties aan een aantal landen op het continent grotendeels terug.

In 2011 kwam er echter een kentering in de internationale negatieve berichtgeving over het wel en wee van de Afrikaanse economieën, toen het gezaghebbende Britse weekblad The Economist op haar voorpagina de aankondiging coverde van een reportagereeks die de werktitel ‘Africa Rising’ meekreeg, waarmee het magazine aan haar lezers optimistische analyses begon voor te schotelen - wat het blad trouwens vandaag de dag nog steeds doet. Want het gaat stilaan de goede kant op. De armoede neemt af. De kindersterfte daalt. En enkele landen in Centraal-Afrika en aan de Oostkust ten spijt, stelt men vast dat het oorlogsgeweld fel is verminderd. Landen worden democratischer en de jonge beroepsbevolking zorgt in heel wat naties voor een economische groei.

Als er één land is dat symbool staat voor de economische vooruitgang van Afrika dan is het wel Kenia. In 2015 groeide de economie alleen in China en de Filipijnen sneller. In Nairobi maakt een nieuwe jonge middenklasse opgang. Ze betalen hun huur met een app kijken op televisie naar Amerikaanse soaps en volgen zelfs cursussen waar ze leren omgaan met hun nieuwe verworven welvaart want het blijkt lastig voor Afrikaanse jongeren om te breken met tradities. Ouderwetse ideeën over man-vrouw verhoudingen en het belang van de stammencultuur maken dat ze zich nog onwennig blijven voelen in de onafwendbare en niet te meer te stuiten switch die ze ondergaan om deel uit te maken van het Afrika van de 21ste eeuw en waarin ze hun dromen hopen waar te maken.

In ‘De Afrikaanse droom’ beschrijft de Nederlandse blogster Carien Westerveld die in 2010 naar Kenia verhuisde, fragmenten uit de levens van de nieuwe middenklasse in de hoofdstad Nairobi. Haar boek is in feite een collage van uitgetikte opgenomen gesprekken die ze voerde met jonge volwassenen in de Keniaanse hoofdstad en die ze eerder al op haar blog publiceerde. Daaruit blijkt dat de dromen van Afrikaanse jongeren helemaal niet zo opvallend veel verschillen van hun verwante generatiegenoten wereldwijd. Want mensen – of ze nu trouwens jong of oud zijn – willen gewoon leven in een wereld zonder corruptie en geweld. Mensen willen gelijk loon voor gelijk werk en een eerlijke nering kunnen voeren. Maar ze willen vooràl respectvol behandeld worden door de overheden en de daaraan verwante publieke diensten. De meeste onder hen dromen ook niet van extreme rijkdom maar willen gewoon een comfortabel leven leiden, ontdaan van nodeloze zorgen, en ze willen hun kinderen onderwijs en een zinvolle toekomst kunnen bieden. Als je hieraan de verzuchting toevoegt dat mensen overal ter wereld recht hebben op een serene, goed georganiseerde gezondheidszorg en een leefbare pensioenuitkering op latere leeftijd, dan is het plaatje van de collectieve verlangens compleet.

Sommige middenklassers in Nairobi leggen de lat wèl iets hoger. Dat komt grotendeels omdat de hoofdstad van Kenia omwille haar geschiedenis onder de invloed van het imperialisme van de Britse bezetter is gebleven en nog steeds de meest Westerse georiënteerde stad op het continent mag genoemd worden. Nairobi is uitgegroeid tot een metropool met bijna 4 miljoen inwoners waar grootbanken en multinationals hoofdkantoren hebben neergepoot als veilige uitvalsbasis om verder te investeren in de globale Afrikaanse economie. De stad herbergt bovendien een niet onbelangrijke populatie Europese migranten die kapitaalkrachtig zijn en die fors investeren in de lokale immobiliënmarkt en lucratieve bedrijfjes hebben opgericht die extra jobs creëren. Het safaritoerisme draait goed, maar ook in de IT-sector, het bankwezen en de lokale horeca. De mogelijkheden anno 2018 voor Kenianen die zich in hun hoofdstad hebben gevestigd groeien gestadig zodat ze meer kansen hebben dan voorheen om een menswaardige toekomst op te bouwen.

Maar of het dan goed gaat met de rest van het Afrikaanse continent is nog maar de vraag. In Kigali, Khartoem, Kampala, Freetown of Djoeba blijkt de Afrikaanse droom voor de lokale middenklasse – als die er al bestaat – nog erg veraf. En precies daarom vind ik de titel van dit collageboek fel misplaatst. Misschien bestaat er wel zoiets als een Keniaans getinte droom gefocust op Westerse normen, maar om dit te omschrijven als een Afrikaanse droom is er toch wat over volgens mij.
Heilzaam voor het continent is anderzijds dat Kenianen die zich hebben opgewerkt in Nairobi, bereid zijn in hun buurlanden te investeren om er diverse projecten te steunen zodat ook daar een middenklasse kan opbloeien. En dat is belangrijk, want volgens politicologen is de aanwezigheid van een middenklasse een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een democratische rechtsstaat.

Spijtig genoeg geeft deze Nederlandse blogster in haar boek tussen de regels door - vanuit die typische paternalistische ingesteldheid die zo eigen is aan Nederlanders - teveel ongefundeerde kritiek op de manier waarop Afrika het begrip democratie voert. Hierdoor heb ik als lezer vastgesteld dat ze zich beter verder en liefst onbevooroordeeld in de Afrikaanse metier zou verdiepen vooraleer ze er nog een boek over schrijft.

 

Leo De Ley