Begrijp jij Amerika nog?

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Frans Verhagen
Uitgeverij: 
Amsterdam University Press, Amsterdam, 2018
ISBN: 
9789462986435

De auteur is geen Amerikaan maar wel een professionele Amerikawatcher. Hij is namelijk journalist en correspondent voor verschillende Nederlandse en Belgische kranten en tijdschriften. Hij woont in Amerika en is gehuwd met een Amerikaanse. Hij is dus wel goed geplaatst om tezelfdertijd van binnenuit als van buitenuit zijn licht op Amerika te laten schijnen.

De directe aanleiding tot het schrijven van dit boek is de (vooral voor buitenstaanders) moeilijk te begrijpen verkiezing van Donald Trump tot president. Het gaat het de auteur niét in de eerste plaats om Amerika te be- of veroordelen, maar wel om Amerika begrijpelijk te maken voor niet-Amerikanen. Hijzelf beweert dat hij Amerika wél begrijpt ‘of in elke geval rationeel en emotioneel kan plaatsen’.

In de hoop zijn publiek όόk zo ver te kunnen brengen, neemt hij de lezer mee op ‘een rondleiding in de Verenigde Staten van Amerika’. Er komen daarbij heel wat aspecten aan bod. Verhagen gaat geen enkel onderwerp uit de weg, ook de zeer heikele niet.

Zijn rondleiding brengt ons in een eerste deel in contact met een aantal aspecten van de Amerikaanse psyche, zoals het conservatisme, conformisme, de typerende houding tegenover immigratie, geloof, seksualiteit, maar ook patriottisme, de wapengekte enz...
In een tweede deel analyseert de auteur de sociaal-economische situatie van het Amerika van vandaag en de manier waarop deze ontstaan is in de recente geschiedenis.
In het derde deel komt de structuur en de functionering aan het Amerikaanse staatsbestel aan bod. Hierbij  wordt speciaal aandacht besteed aan het kiessysteem. In het vierde en laatste deel komt hij terug bij zijn vertrekpunt en tracht hij aan de hand van de geleverde puzzelstukken de opkomst en overwinning van Trump begrijpelijk te maken.

Verhagen loodst ons door de verschillende deelaspecten op een manier die duidt op een voortreffelijke kennis van de materie - historisch, sociologisch, economisch en politiek. Hij tracht dit zo objectief en afstandelijk mogelijk te doen.

Het is in de epiloog dat hij ondubbelzinnig het achterste van zijn tong laat zien: de auteur is diep verontrust door alles wat er gaande is. In de eerste plaats om de dagdagelijkse schade die Trump door zijn gedrag en communicatie aanricht aan de samenleving. De sfeer is nú reeds veranderd en dit is merkbaar op vele gebieden: geijkte regels en omgangsvormen lijken steeds minder te betekenen, het gemeenschapsgevoel wordt uitgehold, groepen sluiten zich op in eigen ‘gated communities’ en ghetto’s. De. samenhang dreigt verloren te gaan, terwijl haat haar intrede doet in het dagelijks politieke debat.

In de tweede plaats vooral omdat de kans bestaat dat er op termijn wel eens onherroepelijke schade kan aangericht worden aan het land, de instellingen én aan de wereldorde. Hier zou de democratie wel eens definitief het slachtoffer kunnen worden…      

Verhagen windt er geen doekjes om als hij schrijft: ‘De bijdragen van Trump aan het teloorgaan van democratische normen zijn nu al enorm’.
Verder beschrijft de auteur de situatie als “een langzaam brandend vuurtje dat uiteindelijk Amerika in chaos, verdeeldheid en wanhoop zal doen ontploffen. Een implosie dreigt”.

Het boek van Verhagen geeft ons wat het beloofde: een bruikbaar analyse-instrument om het Amerika-nieuws dat ons dagelijks in verspreide slagorde naar het hoofd geslingerd wordt, te kaderen. Dat is een belangrijke verdienste. Dat Verhagen bij de lezer ook onbehagen schept, moet deze er maar bijnemen.

 

Dirk De Schrijver