Absurde overvloed. Waarom het zo moeilijk is om gelukkig te worden.

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/includes/handlers.inc on line 76.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Michael Foley
Uitgeverij: 
Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen 2012
ISBN: 
978 90 204 1242 0

Michael Foley is van Derry, in Noord-Ierland.  Het feit dat hij zelf “Derry” zegt en niet Londonderry, toont aan dat hij geen afstammeling is van ingeweken Schotse of Anglo-Ierse kolonisatoren die begin 17e eeuw de katholieke Ieren kwamen verdrijven gedurende de “Plantation”, maar de afstammeling van Keltische Ieren die sindsdien altijd een onderdrukte minderheid gebleven zijn in dat noordelijke stuk van het Ierse eiland.  Foley heeft dan ook het karakter van de echte Kelt.  Hij doorprikt graag al wat pretentieus is, het hoog in zijn/haar bol heeft, de baas wil spelen of belangrijk meent te zijn omdat hij/zij denkt gezag te hebben.  Hij is tegen al wat autoriteit en dwang is, valt allerhande conventies aan en lacht met de absurde kanten van het moderne leven.  Hij deed dit al in een vijftal gedichtenbundels en in vier romans waarin hij bijvoorbeeld Christus liet weerkomen in Ulster, seks tijdens de jaren ‘60 in Ierland omschreef of het huwelijk onder de loep nam.

‘Absurde Overvloed’ is zijn eerste non-fiction boek en meteen een voltreffer en bestseller.  Wat te verwachten was, gezien zijn nuchtere- ironische instelling, brede interesse en scherpe waarneming, die hem toelaten nog een stapje verder te zetten dan “men” gewoonlijk doet.  Om dit te illustreren, hierna enkele beschouwingen uit het boek rond “winkelen”...
 
We weten het: “Nog nooit hebben zo veel mensen zo veel en zo graag gewild.”  Nog nooit hebben we zo veel “gehad”.  Maar we weten ook dat toenemende welvaart, zoals we die tot nu toe gekend hebben, enkel toename oplevert in geluk tot op een zekere hoogte en dan nivelleert, zowel bij naties als individuen.  Toegenomen welvaart resulteert dus niet in toegenomen geluk.  Toch is er zoiets als gewenning en hoe meer we hebben, hoe meer we willen.  We klimmen telkens omhoog op de ladder van de desiderata.  Om dan enkel met Schopenhauer te moeten vaststellen: “De vervulling van verlangen is de ontdekking hoe leeg het is.“  Dat weten we.    

Maar dan zet Michael Foley nog dat stapje verder en observeert: “Winkelen is zoiets als een doel op zichzelf geworden.”  “Verzamelen is almaar populairder omdat dat het overbodige aankopen camoufleert en rechtvaardigt.”  Daarom ook “gaan reizen en winkelen meer en meer samen.”  “Veel consumptie wordt gestuurd door de vergeefse poging de kudde voor te blijven.”  “Het universeel middel ,geld, wordt universeel doel.”  ”Alles in een winkelcentrum is ontworpen om het gevoel aan te moedigen dat het schandalig en ongemanierd zou zijn om helemaal niets te willen.  Iedereen winkelt hier.”  “Geld is seksier dan seks.”  “Te veel is nooit genoeg.”

Foley schrijft natuurlijk niet enkel over consumptie, want hij heeft een dusdanige kennis, rijkdom van denken, eruditie en inzicht dat het hem waarschijnlijk onmogelijk zou zijn zich aan één onderwerp te houden.  Hij wil trouwens in dit boek de inzichten, opgeleverd door psychologen, neurowetenschappers, religieuze theorieën , literatuur en zelfs ook filosofen, nagaan, al hebben deze “afgelopen eeuw geluk al afgeschaft als niet-serieus onderwerp”.  Zo wil hij weten waarom onze maatschappij zoveel wil en vanwaar die buitenproportionele verwachtingen komen.  We willen natuurlijk “geluk”, liefst altijddurend geluk.  Maar wat is geluk en wat is een gelukkige mens?  En stelt hij vast: “De anonieme autoriteit van de maatschappij verplicht ons altijd een vrolijk gezicht op te zetten.”  “De glimlach is in diskrediet gebracht omdat die onophoudelijk onoprecht gemanipuleerd en gebruikt wordt.”  ”De menselijke capaciteit voor zelfbedrog is buitengewoon, die voor zelfrechtvaardiging de grootste prestatie van het menselijk brein.”  “Het determinisme wordt alleen aangehaald als een excuus voor slecht gedrag; niemand beweert ooit dat goed gedrag gedetermineerd is.”  “Complottheorieën verlenen glans en betekenis aan het banale en het toevallige.” (Diana of Marilyn Monroe vermoord…)  Verder lezen we nog meer.  “Iedereen verdient nu beter: een vakantie naar het buitenland, hogere cijfers, promotie, meer herkenning.“  “Mislukking is een nieuw taboe.”  “Bij gebrek aan waarden en principes wordt ethiek niets meer dan een lege tekst, beperkt tot situaties en transacties, een kwestie van dilemma’s oplossen en contracten opstellen.”

Wat het boek zo spannend maakt, is de herkenning van wat je wist maar niet besefte.  Of dingen die je ook al wel dacht maar niet onder woorden kon of durfde brengen.  Over Sartre staat er: “Immer zo plechtig en gewichtig.”  “Jammer genoeg hadden de existentialisten geen enkel gevoel voor humor.” De grote denkers waren ook niet altijd bepaald familievaders.“   “Boeddha muist eronder uit in de nacht, vrouw en kind achterlatend, Socrates houdt zich niet bezig met zijn gezin, Confucius’ betrekkingen met vrouw en kind zijn niet hartelijk, Sartre dumpt de jonge meisjes hem door Simone overhandigd, Schopenhauer en Nietsche zijn echte mysogenen.”  Daarbij krijg je dan nog de verhalen van allerhande experimenten, prettige voorbeelden “uit eigen ervaring” en dat is hier dan de ervaring van een opzettelijk denkende, bewust levende man.

V De Raeymaeker