Aan de rand van de wereld

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/modules/node/views_handler_filter_node_status.inc on line 13.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_style_default::options() should be compatible with views_object::options() in /home/hvv1b/public_html/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_style_default.inc on line 24.
Non-fictieNon-fictie
boek-afbeelding: 
Auteur: 
Micheal Pye
Uitgeverij: 
Uitg. De Bezige Bij, 2014
ISBN: 
978 90 8542 573 1

De Britse historicus Michael Pye is een oud-journalist die als schrijver naam maakte met ‘Gestolen leven’ (1999) en ‘Stukken uit Berlijn’ (2002).  In 2010 publiceerde hij ‘Maximum City’, een biografie van de stad New York.

 Behalve sprookjesachtige verhalen over kastelen, dappere ridders, edele pages en jonkvrouwen werden de Middeleeuwen in de geschiedenis nogal simplistisch aangeduid als ‘duister’.  Het is alsof bij de val van het Romeinse Rijk het licht uitging om pas weer aan te gaan als de Renaissance vanuit het zuiden de barbarij verdreef. 

 In ‘Aan de rand van de wereld’ toont Pye op overtuigende wijze aan dat de moderne wereld zoals we die nu kennen evengoed schatplichtig is aan de ontwikkelingen die zich ruwweg tussen 700 en 1700 rondom de Noordzee voordeden.  Hij is de eerste om niet te focussen op landen, maar op de zee die ze verbindt.  Dit boek gaat kortom over de herontdekking van een verloren wereld: betekenis en leven rondom de Noordzee.  Pye vindt het hele idee van duisternis fout.  Hij heeft het liever over de ‘lange ochtend’ als het over de Middeleeuwen gaat.  We zien deze periode teveel door de bril van de Renaissance, toen de beschaving werd herontdekt aan de kusten van die veel warmere Middellandse Zee.  Pye neemt in zijn verhaal de Noordzee als centrum van de wereld.

Met dit boek wil Pye aantonen dat de Noordzee eerder dan het land eromheen de motor is van onze geschiedenis.  De zee was de gemakkelijkste manier van reizen.  Je geraakte veel sneller ergens met een boot dan over land.  De geografie was bijgevolg heel anders.  In zo’n wereld is het idee van aparte naties moeilijk houdbaar.  Op het land kun je immers een muur bouwen om je grens te verdedigen, op zee zijn die grenzen een stuk theoretischer.

In twaalf thematisch opgezette hoofdstukken zet Pye zijn stelling kracht bij.  De verhalen diepte hij op uit een indrukwekkende berg aan historische werken – zie hiervoor het grote deel ‘Noten’.  Hij haalde zijn informatie ook uit archeologische opgravingen, waarbij hij aangeeft dat interpretatie lastig is en contextgevoelig.  Daarnaast besteedde hij en zijn team vele jaren aan archiefwerk – de opsomming van de medewerkers vind je terug in zijn ‘Dankwoord’.

Het gebied en de tijdsspanne die ‘Aan de rand van de wereld’ wil omvatten, is misschien te groot om altijd even coherent te zijn.  Soms raak je verward door de niet altijd heldere chronologie of de grote sprongen die Pye maakt.  Daartegenover staat dat hij uiterst elegant schrijft en je nooit laat verdrinken in de resultaten van zijn uitzonderlijk diepgravend onderzoek.  De kracht schuilt er toch vooral in hoe hij middels smakelijk vertelde anekdotes onderbelichte historische figuren en episodes tot leven wekt.  Je valt regelmatig van de ene verbazing in de andere.  In zijn sterkste stukken laat hij je met grote, verbaasde ogen kijken naar het verre verleden.  Die wetenschap, geprojecteerd op het hier en nu, doet je tot verbazingwekkende inzichten komen.  De auteur slaagt erin om onze kijk op die ‘donkere Middeleeuwen’ voor goed te wijzigen door onverwachte verbanden te leggen. 
Met ‘Aan de rand van de wereld’ schreef Pye een fascinerende ‘contrageschiedenis’ van de nooit meer donkere Middeleeuwen in Noordelijk Europa.

 

Paul Van Aelst